Harekete geçirici
Harekete geçirme sisteminin dış harekete geçirme kuvvetinin uygulandığı bölümü.
Not 1 - Harekete geçirici, tutamak, düğme, basma düğmesi, makara, piston vb biçimlerinde olabilir.
Not 2 - Bir dış kuvveti gerektirmeyen ancak sadece bir işlemi gerektiren bazı harekete geçirme düzenleri
de vardır.
Not 3 - Ayrıca Madde 3.32’ye bakılmalıdır.
Ortam sıcaklığı
Teçhizatın kullanıldığı yerdeki hava veya diğer ortamın sıcaklığı.
Bariyer
Olağan yaklaşım doğrultusunda doğrudan temasa karşı korunmayı sağlayan bölüm.
Kablo tepsisi
Kenarları yükseltilmiş olan kesintisiz tabanı bulunan ve üzeri kapalı olmayan bir kablo taşıyıcı.
Not - Kablo tepsisi delikli veya deliksiz olabilir.
Kapalı kablo mahfaza sistemi
Yalıtılmış kabloların, kordonların ve/veya diğer elektrik teçhizatının yerleşme mahallerinin etrafının tamamen
kuşatılması için düşünülen, tabanında açılabilir bir kapak bulunan kapalı bir mahfazalar sistemi.
Aynı anda oluşan
Müşterek çalışan. Mevcut iki veya daha çok kontrol cihazının aynı anda çalışma durumuna geçtiği (fakat
senkronize olması gerekmeyen) durumun açıklanmasında kullanılır.
Kondüvi
Elektrik tesisatındaki yalıtılmış iletkenlerin veya kabloların çekilmeleri ve değiştirilmelerini mümkün kılan
tesisat kabloları sisteminin kesit alanı dairesel olan veya olmayan kapalı bir bölümü.
Not - Kondüviler, yalıtımlı kabloların sadece içlerinden çekilmesine imkan verecek, fakat yanal olarak
sokulmasına izin vermeyecek şekilde sık ekli olmalıdır.
Kontrol devresi (bir makinanın)
Makinanın işletme kontrolünde ve güç devrelerinin korunmasında kullanılan devre.
Kontrol cihazı
Kontrol devresine bağlı olan ve makinanın çalışmasının kontrolünde kullanılan cihaz (örnek; konum
algılayıcıları, elle kontrol anahtarları, röleler, manyetik vanalar).
Kontrol teçhizatı
Elektrik enerjisi tüketen teçhizatın kontrolü için prensip olarak öngörülen; kontrol, ölçme, koruma ve ayar
teçhizatı, bu tür cihazlara ve teçhizata birleşik olan bağlantı düzenleri, yardımcı cihazları, mahfazaları,
taşıyıcıları ve kombinasyonları ile birlikte anahtarlama cihazları ve bağlantılarını kapsayan genel terim.
Kontrollü durdurma
Elektrik kumanda sinyalini “O” a indirerek kontrolün durdurma işaretini almasından sonra, durdurma işlemi
sırasında makinanın harekete geçiricilerinin enerjilerini koruyarak, makina hareketinin durdurulması.
Sayısal
Sayılar veya diğer karakterler formundaki bilgileri temsil eden kesintili sinyaller kullanarak çalışma.
Doğrudan Temas
İnsanların veya hayvanların gerilim altındaki bölümler ile teması.
Kapalı kanal
Elektrik iletkenlerinin kabloların ve baraların tutulması ve korunması için özel olarak tasarımlanan metalden
veya yalıtkan malzemeden yapılmış kapalı olan kanal.
Not – Kondüviler (Madde 3.7), kapalı kablo mahfaza sistemleri ve zemin altı kanallar kapalı kanal tipleridir.
Elektrik çalışma alanı
İçinde elektrikle çalışan teçhizatın bulunduğu ve içeriye açıkça ikaz işaretleriyle işaretlenmiş bir anahtarın
veya aletin çalıştırılması gerekmeksizin açılan bir kapıdan veya kaldırılan bir bariyerden sadece yeterli
beceriye sahip olan veya bu yönde kendisine talimat verilmiş olan kişilerin girebildiği oda veya yer.
Elektronik teçhizat
Esas olarak elektronik cihaz ve bileşenlere dayandırılan devreleri bulunan elektrik teçhizatı bölümü.
Kapalı elektrik çalışma alanı
İçinde elektrikle çalışan teçhizatın bulunduğu ve içeriye açıkça ikaz işaretleriyle işaretlenmiş bir anahtarın
veya aletin çalıştırılması yoluyla açılan bir kapıdan veya kaldırılan bir bariyerden sadece yeterli beceriye
sahip olan veya bu yönde kendisine talimat verilmiş olan kişilerin girebildiği oda veya yer.
Mahfaza
Teçhizatın bazı dış etkilere ve herhangi bir yönde doğrudan temasa karşı korunmasını sağlayan bölümü.
Not - Yürürlükteki IEV’den alınan bu tarif için bu standardın kapsamına göre aşağıdaki açıklamalar
gerekmektedir
a) Mahfazalar kişilerin ve canlı hayvanların tehlikeli bölümlere girmesine karşı korunmayı sağlar,
b) Belirlenmiş deney çubuklarının (sondaların) geçmesini engellemeye veya sınırlamaya uygun
engeller, açıklık biçimleri veya herhangi diğer tertipler (mahfazaya bağlı olan veya kapalı teçhizatı
teşkil eden) bir anahtar veya alet kullanılarak çıkartılabilenler dışında, mahfazanın bir bölümü
sayılırlar.
Bir mahfaza,
− Makina üzerine monte edilen veya makinadan ayrı bir hücre veya kutu,
− Makina yapısı içinde kapalı bir hacim teşkil eden bir hücre,
olabilir.
Teçhizat
Bir elektrik tesisatının bölümü olan veya tesisata bağlı olan malzeme, bağlantı parçaları, cihazlar,
armatürler, aletler ve bezerlerini kapsayan genel terim.
Eşpotansiyel bağlantı
Çeşitli açıktaki iletken bölümleri ve dıştan bağlanan iletken bölümleri eşit potansiyele getiren elektrik
bağlantısı.
Açıktaki iletken bölüm
Dokunulabilen ve normal olarak gerilimli olmayan, ancak arıza durumlarında gerilimli olabilen elektrik
teçhizatının iletken bölümü.
Not - Bir elektrik teçhizatının sadece arıza durumlarında açıktaki bir iletken üzerinden gerilim altına giren
bölümleri açıktaki iletken bölüm sayılmaz.
Dıştan bağlanan iletken bölüm
Bir elektrik tesisatının parçası olmayan, fakat bir potansiyeli, genel olarak toprak potansiyelini, oluşturabilen
iletken bölüm.
Arıza
Bir bölümün kendisinden istenilen fonksiyonu yerine getirme kabiliyetinin sona ermesi.
Not 1 - Arızadan sonra malzemede bir hata vardır.
Not 2 - Arıza bir olaydır ve bir durum olan hatadan farklıdır.
Not 3 - Bu kavram sadece yazılımdan meydana gelen malzemelere açıklandığı şekliyle uygulanmaz.
Not 4 – Pratikte arıza ve hata terimleri birbirinin yerine kullanılır.
Hata
Koruyucu bakım veya diğer planlı işlemler sırasında olan veya dış kaynakların kesilmesinden doğanlar
dışında malzemenin istenilen fonksiyonu yerine getirememesi ile karakterize edilen durumu.
Not - Arıza durumu ekseriya bölümün kendisinin arıza yapması sonucudur, ancak önceden arıza yokken de
meydana gelebilir.
Koruyucu
Makinanın, özellikle bir fiziksel bariyer yardımı ile koruma sağlamak için kullanılan bölümü. Yapısına bağlı
olarak koruyucuya kasa, kapak, ekran, kapı, kapalı koruyucu vb. isimler verilebilir.
Tehlike
Sağlık bakımından yaralanmaya veya zarara sebep olabilen kaynak.
Dolaylı temas
Kişilerin veya canlı hayvanların, arıza durumlarında gerilimli hale gelen açıktaki iletken bölümlerle teması.
Eğitimli kişi (elektrik konusunda)
Elektriğin meydana getirebileceği tehlikeleri ortadan kaldırmak için muktedir duruma getirilmek üzere,
deneyimli kişilerce yeterli olarak bilgilendirilen veya kontrol edilen kişi.
Ara kilit (güvenlik için)
Koruyucuları veya cihazları kontrol sistemine ve/veya makinaya elektrik enerjisi dağıtan bütün bölümlere
bağlayan düzenleme.
Sınırlama cihazı
Makinanın veya makina elemanının tasarımlanmış bir sınırı (örnek; hacim sınırı, basınç sınırı) aşmasını
engelleyen cihaz
Gerilim altındaki bölüm
Nötr iletkeni dahil ancak genel kabule göre PEN iletkeni hariç, normal kullanmada enerjilenmesi öngörülen
bir iletken veya iletken bölümü.
Not - Bu terim kesin olarak elektrik çarpması tehlikesi olduğunu ifade etmez.
Makina harekete geçiricisi
Makinanın hareket ettirilmesinde kullanılan güç mekanizması.
Makina
İçlerinden en az biri hareketli olan, bir birine bağlı parçalar ve bileşenler ile uygun harekete geçiriciler, kontrol
ve güç devreleri ve benzerlerinin belli bir uygulama için, özellikle bir malzemenin işlenmesi, muamele
edilmesi, hareket ettirilmesi veya ambalajlanması amacıyla bir araya getirilmesi ile meydana gelmiş kademe.
Makina terimi aynı amacı elde etmek maksadıyla bir bütün olarak kontrol edilebilecek ve çalıştırılabilecek
şekilde bir araya getirilmiş makinalar topluğunu da ifade eder.
Makina terimi aynı zamanda bir makinanın fonksiyonunu değiştiren, bir makinaya, makina serisine veya
çekiciye operatör tarafından takılarak kullanılmak üzere piyasaya çıkarılan değiştirilebilir teçhizat anlamına
da gelir.
İşaretleme
İmalatçı tarafından bileşen veya cihaza takılan, bileşen veya cihazın tipinin ayırt edilmesinde kullanılan işaret
veya yazılar.
Nötr iletkeni (sembolü N)
Bir sistemin nötr noktasına bağlanan ve elektrik enerjisi iletimine katkıda bulunabilen iletken.
Engel
Kasıtsız doğrudan teması engelleyen, ancak kasıtlı işlem sonucu doğrudan teması engellemeyen parça.
Aşırı akım
Beyan değerini aşan herhangi bir akım. İletkenlerde beyan değeri akım taşıma kapasitesi.
Aşırı yük (bir devrede)
Devre arıza durumunda değilken devrenin tam beyan yükünü aşan zaman/akım bağıntısı.
Not - Aşırı yük, aşırı akımla aynı anlamda kullanılmamalıdır.
Fiş-priz kombinasyonu
IEC 60309-1’e uygun olan bir fiş ve priz, bir kablo kuplörü veya cihaz kuplörü.
Pozitif açma çalışması (bir kontak elemanının)
Anahtarı harekete geçiren elemanın esnek olmayan elemanlar üzerinden, örnek olarak yaylara bağımlı
olmadan, belirli bir hareketinin doğrudan sonucu olarak kontak ayrılmasının elde edilmesi.
Güç devresi
Besleme şebekesinden, üretim çalışması için kullanılan teçhizat birimlerine ve besleme kontrol devreleri
transformatörlerine güç beslemesinin yapılmasında kullanılan devre.
Koruyucu bağlantı devresi
Toprak arızaları sonuçlarına karşı korumada yer alan bütün koruma iletkenleri ve iletken bölümlerin tümü.
Koruma iletkeni
Aşağıdaki bölümlerden herhangi biri ile elektriksel bağlantıda elektrik çarpmasına karşı koruma için alınacak
bazı tedbirlerin gerektirdiği iletken:
− Açıktaki iletken bölümler,
− Dışarıdan bağlantılı iletken bölümler
− Ana topraklama bağlantı ucu
Yedekleme
Birinin fonksiyonunu yerine getiremez duruma gelmesi halinde bir diğerinin bu fonksiyonu gerçekleştirmek
üzere hazır bulunmasını sağlayan, birden fazla cihazın veya sistemin veya bunların bir bölümünün
uygulanması.
Referans gösterim
Bir malzemenin bir şemada, listede, grafikte ve teçhizat üzerinde tanınmasına yarayan ayırt edici kod.
Risk
Tehlikeli bir durumda sağlığa zararlı olma veya yaralanmaya sebep olma ihtimalinin ve imkanının bir
kombinasyonu.
Güvenli çalışma prosedürü
Riski azaltan bir çalışma metodu.
Koruyucu
Kişilerin mevcut veya olabilecek tehlikelerden korunması için, güvenlik işleminde kullanılan koruyucu veya
koruma cihazı.
Koruma
Kişilerin, yeterince yok edilemeyen veya tasarımla yeterince sınırlanmayan kazalardan korunmaları için
güvenlik koruyucusu denilen özel teknik araçlar (koruyucular, güvenlik cihazları) kullanılmasını kapsayan
güvenlik tedbirleri.
Hizmet düzeyi
Personelin elektrik teçhizatını çalıştırması veya bakımını yapması sırasında normal olarak bulunduğu düzey.
Kısa devre akımı
Bir elektrik devresindeki arıza veya yanlış bağlantıdan doğan kısa devre sonucu ortaya çıkan aşırı akım.
Beceri sahibi kişi
Elektrikten doğabilecek tehlikeleri ortadan kaldırmak için teknik bilgisi veya yeterli tecrübesi bulunan kişi.
Tedarikçi
İmalatçı, yüklenici, montör, birleştirici gibi makinaya bağlı teçhizat veya hizmetleri temin eden kuruluş.
Not - Kullanıcı da kendisine karşı tedarikçi durumunda olabilir.
Anahtarlama cihazı
Bir veya daha çok elektrik devresinde akımın geçirilmesi veya kesilmesi için tasarımlanan cihaz.
Not: Bir anahtarlama cihazı bu fonksiyonların birini veya her ikisini yapabilir.
Bağlantı ucu
Dış devrelere elektrik bağlantısını sağlayan cihazın iletken bölümü.
Kontrol dışı durma
Makina hareketinin; makinayı harekete geçiren cihazın gücünün kesilmesi, bütün frenlerin veya diğer
mekanik durdurma cihazlarının çalışır duruma getirilmesi ile durdurulması.
INNOVA Uluslararası Teknik Kontrol ve Test Hizmetleri
